Thumbnail

ქვიზი: როდის შეიქმნა ეს გამოგონება?

ლევან გოგუაძე პროფილის ფოტო
ლევან გოგუაძე

ადამიანმა პრიმიტიული იარაღების შექმნა ჯერ კიდევ ქვის ხანაში, რამდენიმე მილიონი წლის წინ დაიწყო, კაცობრიობის განვითარებასთან ერთად კი მათ თანდათან სხვადასხვა დანიშნულების მქონე ათასობით ხელსაწყო თუ მოწყობილობა შეემატა, რომელთა გარეშეც ჩვენი ყოფა დროთა განმავლობაში წარმოუდგენელი გახდა.

► ნახე სხვა ქვიზები

ეს ქვიზი სწორედ ყველასთვის კარგად ნაცნობ გამოგონებებს ეძღვნება. ინსტრუქცია მარტივია, წინ 12 შეკითხვა გელით. ყურადღებით დააკვირდით შემოთავაზებულ ვერსიებს და გამოიცანით, როდის შეიქმნა ესა თუ ის ნივთი.

ბორბალი

ბორბალი
ძვ.წ მე-5 ათასწლეული
ძვ.წ მე-2 ათასწლეული
სწორია!
ამ გამოგონების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა დღევანდელი ირანის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი არტეფაქტები მოწმობს, რომ ქვისგან გამოთლილი ბორბლის უძველესი პროტოტიპების დამზადება შუამდინარეთში მცხოვრებმა ხალხებმა სულ მცირე ძველი წელთაღრიცხვით მე-5 ათასწლეულში დაიწყეს, შედარებით დახვეწილი, ხის ღერძიანი ბორბლები კი ძველი წელთაღრიცხვით მე-4 ათასწლეულში შეიქმნა. აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად ისინი სამეთუნეო დაზგების ასამუშავებლად და თიხის ჭურჭლის დასამზადებლად გამოიყენებოდა. პირველი პრიმიტიული ბორბლიანი ტრანსპორტი კი რამდენიმე ასეული წლის შემდეგ გაჩნდა.
არასწორია!
ამ გამოგონების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა დღევანდელი ირანის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი არტეფაქტები მოწმობს, რომ ქვისგან გამოთლილი ბორბლის უძველესი პროტოტიპების დამზადება შუამდინარეთში მცხოვრებმა ხალხებმა სულ მცირე ძველი წელთაღრიცხვით მე-5 ათასწლეულში დაიწყეს, შედარებით დახვეწილი, ხის ღერძიანი ბორბლები კი ძველი წელთაღრიცხვით მე-4 ათასწლეულში შეიქმნა. აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად ისინი სამეთუნეო დაზგების ასამუშავებლად და თიხის ჭურჭლის დასამზადებლად გამოიყენებოდა. პირველი პრიმიტიული ბორბლიანი ტრანსპორტი კი რამდენიმე ასეული წლის შემდეგ გაჩნდა.

რევოლვერი

რევოლვერი
მე-16 საუკუნე
მე-19 საუკუნე
სწორია!
ცეცხლსასროლი იარაღების დამზადება კაცობრიობამ დენთის თვისებების აღმოჩენიდან მალევე, სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ მე-10 საუკუნეში დაიწყო, პირველი რევოლვერები კი მე-16 საუკუნის მიწურულს გამოჩნდა. მათგან ერთ-ერთი უძველესი გერმანელმა ინჟინერმა ჰანს სტოპლერმა 1597 წელს შექმნა, თუმცა, სანამ მე-19 საუკუნეში ლეგენდარული ამერიკელი გამომგონებელი, სემუელ კოლტი ბარაბნიან იარაღებს დახვეწდა, ისინი სანდოდ არ მიიჩნეოდა, რის გამოც ბრძოლის ველზე იშვიათად გამოიყენებოდა.
არასწორია!
ცეცხლსასროლი იარაღების დამზადება კაცობრიობამ დენთის თვისებების აღმოჩენიდან მალევე, სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ მე-10 საუკუნეში დაიწყო, პირველი რევოლვერები კი მე-16 საუკუნის მიწურულს გამოჩნდა. მათგან ერთ-ერთი უძველესი გერმანელმა ინჟინერმა ჰანს სტოპლერმა 1597 წელს შექმნა, თუმცა, სანამ მე-19 საუკუნეში ლეგენდარული ამერიკელი გამომგონებელი, სემუელ კოლტი ბარაბნიან იარაღებს დახვეწდა, ისინი სანდოდ არ მიიჩნეოდა, რის გამოც ბრძოლის ველზე იშვიათად გამოიყენებოდა.

სარკე

სარკე
ძვ.წ მე-9 ათასწლეული
ძვ.წ მე-6 ათასწლეული
არასწორია!
ადამიანებმა წყალში ჩახედვით საკუთარ გარეგნობაზე დაკვირვება, სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ ადრეულ პრეისტორიულ ხანაში დაიწყეს, ძველი წელთაღრიცხვით მე-6 ათასწლეულში კი სპეციალურად ამ მიზნით შექმნილი ნივთი - სარკე გამოჩნდა. მისი უძველესი ეგზემპლარი, რომელიც არქეოლოგებმა ანატოლიაში აღმოაჩინეს, დაახლოებით 8 ათასი წლის წინ გაპრიალებული ვულკანური შუშისგან, ობსიდიანისგანაა დამზადებული.
სწორია!
ადამიანებმა წყალში ჩახედვით საკუთარ გარეგნობაზე დაკვირვება, სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ ადრეულ პრეისტორიულ ხანაში დაიწყეს, ძველი წელთაღრიცხვით მე-6 ათასწლეულში კი სპეციალურად ამ მიზნით შექმნილი ნივთი - სარკე გამოჩნდა. მისი უძველესი ეგზემპლარი, რომელიც არქეოლოგებმა ანატოლიაში აღმოაჩინეს, დაახლოებით 8 ათასი წლის წინ გაპრიალებული ვულკანური შუშისგან, ობსიდიანისგანაა დამზადებული.

ვარვარის ნათურა

ვარვარის ნათურა
მე-19 საუკუნე
მე-20 საუკუნე
სწორია!
მას შემდეგ, რაც კაცობრიობამ ელექტროენერგიის გამომუშავების გზები აღმოაჩინა, ამ ტექნოლოგიაზე მუშაობა არაერთმა ინჟინერმა დაიწყო. ბრიტანელმა ქიმიკოსმა და ფიზიკოსმა, ჰამფრი დევიმ ერთ-ერთი უძველესი ელექტრო სანათი ჯერ კიდევ 1802 წელს წარადგინა, რასაც მე-19 საუკუნეში სხვადასხვა მეცნიერის მიერ ერთმანეთის პარალელურად მისი არაერთი პროტოტიპის შექმნა მოჰყვა. თუმცა, კომერციულად წარმატებულ პირველ მოდელად ლეგენდარული ამერიკელი ბიზნესმენისა და ინოვატორის, თომას ალვა ედისონის მიერ 1878-1879 წლებში დამზადებული ვარვარის ნათურა იქცა, რის გამოც გამოგონებას ზოგჯერ მხოლოდ მას მიაწერენ.
არასწორია!
მას შემდეგ, რაც კაცობრიობამ ელექტროენერგიის გამომუშავების გზები აღმოაჩინა, ამ ტექნოლოგიაზე მუშაობა არაერთმა ინჟინერმა დაიწყო. ბრიტანელმა ქიმიკოსმა და ფიზიკოსმა, ჰამფრი დევიმ ერთ-ერთი უძველესი ელექტრო სანათი ჯერ კიდევ 1802 წელს წარადგინა, რასაც მე-19 საუკუნეში სხვადასხვა მეცნიერის მიერ ერთმანეთის პარალელურად მისი არაერთი პროტოტიპის შექმნა მოჰყვა. თუმცა, კომერციულად წარმატებულ პირველ მოდელად ლეგენდარული ამერიკელი ბიზნესმენისა და ინოვატორის, თომას ალვა ედისონის მიერ 1878-1879 წლებში დამზადებული ვარვარის ნათურა იქცა, რის გამოც გამოგონებას ზოგჯერ მხოლოდ მას მიაწერენ.

ასანთი

ასანთი
1233 წელი
1805 წელი
არასწორია!
ისტორიული წყაროები მოწმობს, რომ ალის გადასაკიდებლად გოგირდით დაფარულ ხის მცირე ზომის ნატეხებს ჩინეთის საიმპერატორო კარზე ჯერ კიდევ მე-10 საუკუნეში იყენებდნენ, თუმცა ისეთი ნივთის შექმნა, რომელიც უკვე არსებული ცეცხლის წყაროს გარეშე აინთებოდა, მხოლოდ მე-19 საუკუნეში გახდა შესაძლებელი. 1805 წელს ფრანგმა ქიმიკოსმა, ჟან შანსელმა აღმოაჩინა, რომ კალიუმის ქლორატში, შაქარსა და ხის ფისში ამოვლებული ჩხირი გოგირდის მჟავაში ჩაწობისას ალდებოდა. პირველი ასანთი კი, რომელსაც ცეცხლი ხახუნის ძალით ეკიდებოდა, ბრიტანელმა ფარმაცევტმა, ჯონ უოლკერმა 1826 წელს დაამზადა. მისი კოლოფი 50 ღერისა და ორად გადაკეცილი ზუმფარის ქაღალდისგან შედგებოდა და ერთ შილინგად იყიდებოდა.
სწორია!
ისტორიული წყაროები მოწმობს, რომ ალის გადასაკიდებლად გოგირდით დაფარულ ხის მცირე ზომის ნატეხებს ჩინეთის საიმპერატორო კარზე ჯერ კიდევ მე-10 საუკუნეში იყენებდნენ, თუმცა ისეთი ნივთის შექმნა, რომელიც უკვე არსებული ცეცხლის წყაროს გარეშე აინთებოდა, მხოლოდ მე-19 საუკუნეში გახდა შესაძლებელი. 1805 წელს ფრანგმა ქიმიკოსმა, ჟან შანსელმა აღმოაჩინა, რომ კალიუმის ქლორატში, შაქარსა და ხის ფისში ამოვლებული ჩხირი გოგირდის მჟავაში ჩაწობისას ალდებოდა. პირველი ასანთი კი, რომელსაც ცეცხლი ხახუნის ძალით ეკიდებოდა, ბრიტანელმა ფარმაცევტმა, ჯონ უოლკერმა 1826 წელს დაამზადა. მისი კოლოფი 50 ღერისა და ორად გადაკეცილი ზუმფარის ქაღალდისგან შედგებოდა და ერთ შილინგად იყიდებოდა.

კბილის ჯაგრისი

კბილის ჯაგრისი
მე-5 საუკუნე
მე-10 საუკუნე
არასწორია!
ადამიანებმა ორალურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა დაახლოებით 5 ათასი წლის წინ დაიწყეს, რისთვისაც სხვადასხვა ნაყენს, ჰიგიენურ ჩხირებსა თუ საღეჭ ჯოხებს იყენებდნენ. ბაბმუკის ან ძვლის ტარისა და ტახის ჯაგრისაგან დამზადებული უძველესი კბილის ჯაგრისი კი, რომელიც ჩინეთის სიჩუანის პროვინციაში 1984 წელს აღმოაჩინეს, არქეოლოგების აზრით, სულ მცირე ათასი წლისაა და ტანის დინასტიის მმართველობის პერიოდში უნდა იყოს დამზადებული. თავდაპირველად ამ საშუალებას მხოლოდ ბუდისტი ბერები მოიხმარდნენ, თუმცა მე-15 საუკუნიდან კბილის ჯაგრისი პოპულარული ჯერ ქვეყნის მასშტაბით გახდა, მე-17-მე-18 საუკუნეში კი მთელ მსოფლიოში გავრცელდა.
სწორია!
ადამიანებმა ორალურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა დაახლოებით 5 ათასი წლის წინ დაიწყეს, რისთვისაც სხვადასხვა ნაყენს, ჰიგიენურ ჩხირებსა თუ საღეჭ ჯოხებს იყენებდნენ. ბაბმუკის ან ძვლის ტარისა და ტახის ჯაგრისაგან დამზადებული უძველესი კბილის ჯაგრისი კი, რომელიც ჩინეთის სიჩუანის პროვინციაში 1984 წელს აღმოაჩინეს, არქეოლოგების აზრით, სულ მცირე ათასი წლისაა და ტანის დინასტიის მმართველობის პერიოდში უნდა იყოს დამზადებული. თავდაპირველად ამ საშუალებას მხოლოდ ბუდისტი ბერები მოიხმარდნენ, თუმცა მე-15 საუკუნიდან კბილის ჯაგრისი პოპულარული ჯერ ქვეყნის მასშტაბით გახდა, მე-17-მე-18 საუკუნეში კი მთელ მსოფლიოში გავრცელდა.

სმარტფონი

სმარტფონი
1992
2004
სწორია!
მობილური ტელეფონისა და კომპიუტერის გამოგონებიდან რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ, მე-20 საუკუნის მიწურულს ამერიკულ ბაზარზე პირველი სმარტფონიც გამოჩნდა. კორპორაცია IBM-ის მიერ 1992 წელს დამზადებული Simon Personal Communicator იმ დროისთვის პერსონალური ასისტენტის ყველა ფუნქციას ითავსებდა და მფლობელებს ზარების მიღებასთან ერთად კონტაქტების წიგნაკით, კალკულატორით, ფაქსით, პეიჯერით, ელექტრონული ფოსტით, ბლოკნოტითა თუ შემხსენებლით სარგებლობისა და ჩანახატების გაკეთების საშუალებასაც კი აძლევდა. 1994-1995 წლებში IBM-მა 1099 აშშ დოლარად შეფასებული ამ მოწყობილობის 50 ათასი ეგზემპლარი გაყიდა.
არასწორია!
მობილური ტელეფონისა და კომპიუტერის გამოგონებიდან რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ, მე-20 საუკუნის მიწურულს ამერიკულ ბაზარზე პირველი სმარტფონიც გამოჩნდა. კორპორაცია IBM-ის მიერ 1992 წელს დამზადებული Simon Personal Communicator იმ დროისთვის პერსონალური ასისტენტის ყველა ფუნქციას ითავსებდა და მფლობელებს ზარების მიღებასთან ერთად კონტაქტების წიგნაკით, კალკულატორით, ფაქსით, პეიჯერით, ელექტრონული ფოსტით, ბლოკნოტითა თუ შემხსენებლით სარგებლობისა და ჩანახატების გაკეთების საშუალებასაც კი აძლევდა. 1994-1995 წლებში IBM-მა 1099 აშშ დოლარად შეფასებული ამ მოწყობილობის 50 ათასი ეგზემპლარი გაყიდა.

ფლეიტა

ფლეიტა
ძვ.წ მე-40 ათასწლეული
ძვ.წ მე-20 ათასწლეული
სწორია!
არქეოლოგთა ნაწილი მსოფლიოს პირველ ფლეიტად სლოვენიაში, დივე ბაბეს მღვიმეში აღმოჩენილ სიმეტრიულად დახვრეტილ დათვის ბარძაყის ძვლის ფრაგმენტს მიიჩნევს. ერთ-ერთი მოსაზრების თანახმად, ის შესაძლოა ნეანდერტალელების მიერ სულ მცირე 42 ათასი წლის წინ იყოს დამზადებული. თუმცა, რადგან არტეფაქტის დაზიანების გამო მისი ფუნქციის ზუსტი განსაზღვრა შეუძლებელია, პირველ მუსიკალურ ინსტრუმენტად გერმანიაში, ქალაქ ბლაუბოირენის ახლოს გეიზენკლოსტერლის გამოქვაბულში ნაპოვნი, ამავე პერიოდით დათარიღებული ძვლისგან დამზადებული სასულე საკრავია აღიარებული.
არასწორია!
არქეოლოგთა ნაწილი მსოფლიოს პირველ ფლეიტად სლოვენიაში, დივე ბაბეს მღვიმეში აღმოჩენილ სიმეტრიულად დახვრეტილ დათვის ბარძაყის ძვლის ფრაგმენტს მიიჩნევს. ერთ-ერთი მოსაზრების თანახმად, ის შესაძლოა ნეანდერტალელების მიერ სულ მცირე 42 ათასი წლის წინ იყოს დამზადებული. თუმცა, რადგან არტეფაქტის დაზიანების გამო მისი ფუნქციის ზუსტი განსაზღვრა შეუძლებელია, პირველ მუსიკალურ ინსტრუმენტად გერმანიაში, ქალაქ ბლაუბოირენის ახლოს გეიზენკლოსტერლის გამოქვაბულში ნაპოვნი, ამავე პერიოდით დათარიღებული ძვლისგან დამზადებული სასულე საკრავია აღიარებული.

შიდა წვის ძრავა

შიდა წვის ძრავა
მე-18 საუკუნე
მე-20 საუკუნე
სწორია!
ამ გამოგონებაზე მუშაობა ნიდერლანდელმა ფიზიკოსმა, კრისტიან ჰიუგენსმა ჯერ კიდევ 17-ე საუკუნეში დაიწყო, თუმცა მისი უძველესი პროტოტიპები სხვა მეცნიერებმა, მათ შორის, რობერტ სთრითმა, ჯონ სტივენსმა და თომას მიდმა მე-18 საუკუნის მიწურულს დააპატენტეს. კომერციულად წარმატებული ერთ-ერთი პირველი მოდელი ბელგიელმა ინჟინერმა, ეტიენ ლენუარმა 1859 წელს ააწყო, რასაც 1876 წელს გერმანელი გამომგონებლის, ნიკოლაუს ოტოს მიერ თანამედროვე ტიპის ოთხტაქტიანი შიდა წვის ძრავის შექმნა მოჰყვა, რომელიც საწვავისა და ჰაერის შეკუმშულ ნაერთს ელექტრო ნაპერწკლის მეშვეობით ანთებდა.
არასწორია!
ამ გამოგონებაზე მუშაობა ნიდერლანდელმა ფიზიკოსმა, კრისტიან ჰიუგენსმა ჯერ კიდევ 17-ე საუკუნეში დაიწყო, თუმცა მისი უძველესი პროტოტიპები სხვა მეცნიერებმა, მათ შორის, რობერტ სთრითმა, ჯონ სტივენსმა და თომას მიდმა მე-18 საუკუნის მიწურულს დააპატენტეს. კომერციულად წარმატებული ერთ-ერთი პირველი მოდელი ბელგიელმა ინჟინერმა, ეტიენ ლენუარმა 1859 წელს ააწყო, რასაც 1876 წელს გერმანელი გამომგონებლის, ნიკოლაუს ოტოს მიერ თანამედროვე ტიპის ოთხტაქტიანი შიდა წვის ძრავის შექმნა მოჰყვა, რომელიც საწვავისა და ჰაერის შეკუმშულ ნაერთს ელექტრო ნაპერწკლის მეშვეობით ანთებდა.

მხედველობის სათვალე

მხედველობის სათვალე
მე-9 საუკუნე
მე-13 საუკუნე
არასწორია!
ზურმუხტისა თუ სხვა მასალებისგან დამზადებული პრიმიტიული ლინზები კაცობრიობამ 2 ათასზე მეტი წლის წინ შექმნა და მათ გამოყენებას, სავარაუდოდ, მხედველობის გასაუმჯობესებლადაც ცდილობდა, თუმცა სათვალე პირველად 1290-იან წლებში იტალიის ქალაქ პიზაში გამოჩნდა. ცნობილია, რომ ერთ-ერთი პირველი ოპტიკოსი დომინიკელთა ორდენის წევრი, მამა ალესანდრო დელა სპინა იყო.
სწორია!
ზურმუხტისა თუ სხვა მასალებისგან დამზადებული პრიმიტიული ლინზები კაცობრიობამ 2 ათასზე მეტი წლის წინ შექმნა და მათ გამოყენებას, სავარაუდოდ, მხედველობის გასაუმჯობესებლადაც ცდილობდა, თუმცა სათვალე პირველად 1290-იან წლებში იტალიის ქალაქ პიზაში გამოჩნდა. ცნობილია, რომ ერთ-ერთი პირველი ოპტიკოსი დომინიკელთა ორდენის წევრი, მამა ალესანდრო დელა სპინა იყო.

თვითმფრინავი

თვითმფრინავი
1903 წელი
1926 წელი
სწორია!
ძველი ბერძნული მითები და ლეგენდები ცხადყოფს, რომ მსგავს გამოგონებაზე ფიქრი ადამიანებმა ათასობით წლის წინ დაიწყეს. პრიმიტიულ საფრენ აპარატებზე ადრეული ექსპერიმენტები კი, სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ მე-9-მე-11 საუკუნეებში ჩატარდა. თუმცა, ამძრავიანი, მართვადი, ჰაერზე მძიმე მოწობილობების შექმნა მხოლოდ მე-20 საუკუნის დასაწყისში გახდა შესაძლებელი. უძველეს პილოტიან თვითმფრინავად მიჩნეული, 12 ცხენის ძალის მქონე ბენზინის ძრავით აღჭურვილი Flyer I ავიაციის პიონერებმა, ძმებმა ორვილ და უილბერ რაითებმა 1903 წელს შექმნეს.
არასწორია!
ძველი ბერძნული მითები და ლეგენდები ცხადყოფს, რომ მსგავს გამოგონებაზე ფიქრი ადამიანებმა ათასობით წლის წინ დაიწყეს. პრიმიტიულ საფრენ აპარატებზე ადრეული ექსპერიმენტები კი, სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ მე-9-მე-11 საუკუნეებში ჩატარდა. თუმცა, ამძრავიანი, მართვადი, ჰაერზე მძიმე მოწობილობების შექმნა მხოლოდ მე-20 საუკუნის დასაწყისში გახდა შესაძლებელი. უძველეს პილოტიან თვითმფრინავად მიჩნეული, 12 ცხენის ძალის მქონე ბენზინის ძრავით აღჭურვილი Flyer I ავიაციის პიონერებმა, ძმებმა ორვილ და უილბერ რაითებმა 1903 წელს შექმნეს.

წყლის ჩამოსასხმელი აპარატი

წყლის ჩამოსასხმელი აპარატი
1-ლი საუკუნე
მე-20 საუკუნე
სწორია!
ძველი ბერძენი ინჟინრისა და მათემატიკოსის, ჰერონ ალექსანდრიელის არაერთ გამოგონებას შორის პირველი წყლის ჩამოსასხმელი აპარატიც მოხვდა. ჰერონის მიერ შექმნილი მექანიზმი, რომელიც ანტიკურ ტაძრებში იყო დამონტაჟებული, მორწმუნეებს მონეტის ჩაგდების სანაცვლოდ ნაკურთხი წყლის მიღებისა და ხელების რიტუალური განბანვის საშუალებას ჯერ კიდევ I საუკუნეში აძლევდა.
არასწორია!
ძველი ბერძენი ინჟინრისა და მათემატიკოსის, ჰერონ ალექსანდრიელის არაერთ გამოგონებას შორის პირველი წყლის ჩამოსასხმელი აპარატიც მოხვდა. ჰერონის მიერ შექმნილი მექანიზმი, რომელიც ანტიკურ ტაძრებში იყო დამონტაჟებული, მორწმუნეებს მონეტის ჩაგდების სანაცვლოდ ნაკურთხი წყლის მიღებისა და ხელების რიტუალური განბანვის საშუალებას ჯერ კიდევ I საუკუნეში აძლევდა.

უკეთესადაც შეიძლებოდა!

შემდეგში საკუთარ ინტუიციას უფრო მეტად ენდე და დარწმუნებული ვარ, გაცილებით მეტ კითხვაზე გასცემ სწორ პასუხს. აბა, სხვა ქვიზებიც სცადე.

კარგი შედეგია!

შემდეგში ოდნავ მეტი ყურადღება გამოიჩინე და დარწმუნებული ვარ, გაცილებით უფრო ბევრ კითხვას გასცემ სწორ პასუხს. აბა, სხვა ქვიზებიც სცადე.

ბრწყინვალე შედეგია!

popx-ის მთელი გუნდი ამაყობს შენით! ცოტა ვინმე თუ ახერხებს ამდენ კითხვაზე სწორი პასუხის გაცემას. აბა, სხვა ქვიზებიც სცადე.

კომენტარები

ბოლო ამბები